![]() |
| रात्रीच्या शांततेत घरात कोणीतरी फिरत असल्याचा आवाज येत होता. पण तिथे नेमकं कोण होतं? |
आयुष्यात कधी कधी अशा घटना घडतात, ज्यांची आपण स्वप्नातसुद्धा कल्पना केलेली नसते. आपण रोज ज्या घरात राहतो, ज्या माणसांसोबत आपलं आयुष्य जात असतं, ज्या गोष्टी आपल्याला अगदी परिचित वाटतात, त्याच गोष्टी एक दिवस अचानक अनोळखी वाटू लागतात.
काही अनुभव असे असतात की ते घडत असताना आपल्याला त्यामागचं कारण समजत नाही. सुरुवातीला आपण त्याकडे दुर्लक्ष करतो. स्वतःलाच समजावतो की हा केवळ भास असेल, थकव्यामुळे असं झालं असेल किंवा आपल्याला काहीतरी चुकीचं दिसलं असेल. पण जेव्हा त्याच गोष्टी पुन्हा पुन्हा घडू लागतात, तेव्हा मात्र मनात भीती घर करू लागते.
आणि सगळ्यात भयानक गोष्ट म्हणजे जेव्हा एखादी अनोळखी गोष्ट आपल्या आयुष्यात इतकी मिसळून जाते की आपल्याला तिची उपस्थितीसुद्धा जाणवत नाही.
असंच काहीसं गणपत आणि त्याच्या कुटुंबासोबत घडलं होतं.
गणपतच्या घरात नेमकं काय घडलं, हे ऐकल्यानंतर त्याच्या गावातील अनेक लोकांनी त्या घराकडे पाहण्याचीसुद्धा हिंमत केली नाही.
गणपत पाटीलचं कुटुंब गावाच्या एका टोकाला असलेल्या जुन्या घरात राहत होतं. घर फार मोठं नव्हतं, पण प्रशस्त होतं. समोर छोटंसं अंगण, बाजूला जनावरांचा गोठा आणि मागच्या बाजूला स्वयंपाकघर होतं. घराच्या मागे थोडी मोकळी जागा होती. तिथे काही जुनी झाडं आणि एक लहानशी विहीर होती.
गणपत शेती करायचा. सकाळी लवकर उठून शेतावर जायचा आणि संध्याकाळी घरी परतायचा. त्याची पत्नी कमल घर सांभाळायची. त्यांना दोन मुलं होती. मोठा मुलगा सागर आठवीत आणि लहान मुलगी पूजा पाचवीत शिकत होती.
त्यांचं कुटुंब अगदी साधं होतं.
गणपतचे आई-वडील पूर्वी याच घरात राहत होते. वडिलांचं निधन झाल्यानंतर काही वर्षांनी आईसुद्धा वारली. त्यानंतर गणपतने घराची थोडी डागडुजी करून तिथे संसार थाटला होता.
घर जुनं असल्यामुळे काही खोल्यांमध्ये अजूनही त्याच्या आई-वडिलांच्या वापरातील वस्तू होत्या. मागच्या बाजूला एक छोटी खोली होती. तिथे जुनं कपाट, लाकडी पेटी, काही भांडी आणि कपड्यांचे गठ्ठे ठेवलेले होते.
त्या खोलीत सहसा कोणी जात नसे.
पण गणपतच्या आईच्या मृत्यूनंतर मात्र एरवी विचित्र घटना होऊ लागल्या होत्या..कमलला कधीकधी घरात विचित्र आवाज ऐकू यायचे. कधी रात्री स्वयंपाकघरात भांडं पडल्याचा आवाज, तर कधी अंगणातून कोणीतरी चालत गेल्यासारखं वाटायचं. कमलला कधीकधी फारच विचित्र अनुभव येऊ लागले होते.
एकदा रात्रीची गोष्ट.
सगळं घर शांत झालं होतं. गणपत आणि मुलं झोपली होती. कमलनेही स्वयंपाकघर आवरून दरवाजा लावला होता. ती नुकतीच झोपली असताना अचानक स्वयंपाकघरातून काहीतरी जोरात खाली पडल्याचा आवाज आला.
तिने दचकून डोळे उघडले.
काही क्षण ती तशीच पडून राहिली. पुन्हा आवाज आला नाही. तिने गणपतला उठवण्यासाठी हात पुढे केला, पण तो गाढ झोपला होता.
'उंदीर असेल,' असं मनाशी म्हणत ती उठली.
बाहेरच्या खोलीत अंधार होता. भिंतीवरच्या घड्याळाचा टिकटिक आवाज स्पष्ट ऐकू येत होता. तिने हळूच स्वयंपाकघराचा दरवाजा उघडला आणि दिवा लावला.
जमिनीवर एक स्टीलचं भांडं पडलं होतं.
तिने ते उचललं. पण ते भांडं नेमकं कपाटाच्या आतल्या बाजूला ठेवलेलं होतं, हे तिला आठवत होतं.
ती भांडं जागेवर ठेवून परत फिरली, तेवढ्यात मागच्या खोलीच्या दिशेने कुणीतरी चालत असल्याचा आवाज आला.
टप... टप... टप...
कमल तिथेच थांबली.
तिने मागे वळून पाहिलं.
मागच्या खोलीचा दरवाजा बंद होता.
तिने स्वतःला समजावलं आणि खोलीत परत आली. मात्र झोपण्यापूर्वी तिने एकदा गणपतला उठवून सगळं सांगावं असा विचार केला. पण पुन्हा काही आवाज झाला नाही.
अशीच एकदा दुपारी ती अंगणात कपडे वाळत घालत होती. घराच्या आतून तिच्याच आवाजात कुणीतरी मुलांना हाक मारली.
"पूजा, इकडे ये गं!"
कमलने हातातला कपडा तसाच धरून घराकडे पाहिलं.
तिला वाटलं मुलं शाळेतून लवकर आली असतील. पण घरात गेल्यावर कोणीच नव्हतं.
ती बराच वेळ घरात उभी राहिली. घराच्या मागच्या खोलीतून हलकीशी हालचाल झाल्यासारखी वाटली. तिने तिकडे पाहिलं, पण काहीच दिसलं नाही.
सर्वांत विचित्र अनुभव तिला काही दिवसांपूर्वी आला होता.
रात्री तिची झोप अचानक उघडली.
खोलीत अंधार होता. खिडकीतून येणाऱ्या चंद्रप्रकाशात पलंगाचा एक कोपरा दिसत होता. तिला पायाशी कोणीतरी उभं असल्याचं जाणवलं.
सुरुवातीला तिने त्याकडे दुर्लक्ष केलं. पण काही क्षणांनी तिला जाणवलं की पलंगाच्या पायाशी असलेली ती काळी आकृती हलत नव्हती.
तिने डोळे उघडून नीट पाहिलं.
एक स्त्री उभी होती.
कमलचा श्वास अडकला.
त्या स्त्रीने साडी नेसली होती. दोन्ही हात शरीराच्या बाजूला सोडले होते. चेहरा मात्र अंधारामुळे स्पष्ट दिसत नव्हता.
कमलने गणपतला उठवण्यासाठी हात पुढे केला, पण भीतीने तिचा हात अर्ध्यावरच थांबला.
तिने पुन्हा त्या स्त्रीकडे पाहिलं.
आता तिचा चेहरा दिसत होता.
तो चेहरा अगदी कमलसारखाच होता.
कमलने डोळे चोळले. क्षणभर डोळे मिटले आणि पुन्हा उघडले.
ती अजूनही तिथेच उभी होती.
कमलच्या अंगातून जणू रक्तच गोठलं.
तेवढ्यात त्या स्त्रीने हळूहळू मान एका बाजूला वळवली.
कमलने किंचाळण्याचा प्रयत्न केला, पण आवाजच बाहेर पडला नाही.
ती आकृती हळूहळू मागे सरकू लागली. तिचे पाय जमिनीवर टेकत होते की नाही, हेही कमलला समजत नव्हतं. काही क्षणांत ती खोलीच्या अंधारात विरून गेली.
कमलने लगेच पांघरूण डोक्यावर ओढलं.
सकाळ होईपर्यंत तिच्या डोळ्याला डोळा लागला नाही.
पण तिने गणपतला याबद्दल काही सांगितलं नव्हतं.
गणपतला अशा गोष्टींवर अजिबात विश्वास नव्हता.
त्या दिवशी दुपारी गणपत शेतातून लवकर घरी आला होता. उन्हाळ्याचे दिवस होते. जेवण झाल्यानंतर दुपारी कमल शेजारच्या लताबाईंकडे जायची त्याला माहीत होत. मुलं शाळेत होती.
गणपत हातपाय धुऊन घरातल्या पलंगावर पडला होता.
घरात शांतता होती. बाहेर कडक उन्हामुळे अंगणसुद्धा ओसाड दिसत होतं.
काही वेळाने स्वयंपाकघरातून भांड्यांचा आवाज आला.
खण... खण... खण...
गणपतने डोळे उघडले.
त्याला वाटलं, कमल परत आली असावी.
"काय गं, एवढ्या लवकर आलीस?"
त्याने पलंगावरूनच आवाज दिला.
उत्तर आलं नाही.
पुन्हा स्वयंपाकघरातून भांडं हलवल्याचा आवाज आला.
गणपत उठला आणि आळस देत स्वयंपाकघराकडे गेला.
आत एक स्त्री पाठमोरी उभी होती.
तिने हिरव्या रंगाची साडी नेसली होती. पदर खांद्यावरून खाली सोडलेला होता. ती गॅसवर काहीतरी शिजवत होती. एका हाताने चमचा हलवत होती.
गणपत दारात उभा राहून म्हणाला,
"काय गं, परत कधी आलीस?"
तिने काहीच उत्तर दिलं नाही.
गणपतला थोडं विचित्र वाटलं.
"अगं, मी विचारतोय ना!"
तरीही उत्तर नाही.
फक्त भांड्यात चमचा फिरवल्याचा आवाज येत होता.
गणपत आणखी दोन पावलं पुढे गेला.
"काय झालं? बोलत का नाहीस?"
तेवढ्यात त्या स्त्रीच्या हाताची हालचाल थांबली.
काही क्षण ती तशीच उभी राहिली.
मग तिने अगदी हळूहळू मान वळवली.
गणपतच्या पायाखालची जमीन सरकली.
तो चेहरा कमलचा नव्हता.
तो चेहरा त्याच्या आईचा होता.
पण तिने नेसलेली साडी कमलच्या कपाटात असलेल्या हिरव्या साडीसारखीच होती.
गणपतच्या अंगावर काटा आला. त्याच्या आईला जाऊन आता वर्ष झाल होत. तिचा चेहरा त्याच्या मनात अजूनही स्पष्ट होता. समोर दिसणारी स्त्री अगदी तशीच दिसत होती.
त्याने डोळे मोठे करून पुन्हा पाहिलं.
ती स्त्री आता त्याच्याकडे पाहत होती.
तिच्या चेहऱ्यावर कोणताही भाव नव्हता.
"कोण आहेस तू?"
गणपतने थरथरत्या आवाजात विचारलं.
तिने काहीच उत्तर दिलं नाही.
ती पुन्हा भांड्याकडे वळली आणि जणू काही घडलंच नाही अशा पद्धतीने चमचा फिरवू लागली.
गणपतच्या छातीत धडधड सुरू झाली.
तो मागे सरकला. त्याचा पाय दाराच्या उंबऱ्याला अडखळला. त्याने स्वतःला सावरलं आणि तिथून बाहेर आला.
अंगणात आल्यावर त्याने एकदा मागे वळून पाहिलं.
स्वयंपाकघराच्या दारातून आतलं काहीच दिसत नव्हतं.
तो घाईघाईने बाहेर आला. शेजारच्या घराकडे पाहिलं. तिथून कमल हसत बोलत असल्याचा आवाज येत होता.
काही मिनिटांनी कमल घरी आली.
गणपतने तिला सगळं सांगितलं.
कमलचा चेहरा एकदम गंभीर झाला.
"तुम्हाला नक्की दिसली?"
"अगं, मी काही लहान मूल आहे का? माझ्या डोळ्यांनी पाहिलं मी."
"तिने काही बोललं का?"
"नाही. पण तिचा चेहरा आईसारखा होता. आणि साडी तुझ्यासारखी."
कमल काही वेळ शांत राहिली.
मग तिने हळू आवाजात विचारलं,
"तुम्हाला याआधी कधी असं काही दिसलं आहे का?"
गणपतने नकारार्थी मान हलवली.
कमलने त्याला आणखी काही सांगितलं नाही.
![]() |
| गणपतला समोर दिसणारी स्त्री त्याच्या आईसारखीच होती. पण ती तर वर्षभरापूर्वीच मरण पावली होती! |
त्या रात्री जेवण झाल्यानंतर मुलं झोपायला गेली. गणपत अंगणात बसला होता. कमल त्याच्याजवळ येऊन बसली.
"एक गोष्ट सांगू का?"
"बोल."
"तुमच्या आई गेल्यापासून मला या घरात काहीतरी विचित्र जाणवतं."
गणपतने तिच्याकडे पाहिलं.
"म्हणजे?"
कमलने सांगायला सुरुवात केली.
तिने रात्री भांडं पडल्याचा आवाज, स्वतःच्याच आवाजात मुलांना मारलेली हाक आणि पलंगाच्या पायाशी उभी असलेली स्वतःसारखी स्त्री याबद्दल सांगितलं.
"तुला खात्री आहे ना? स्वप्न नसेल?"
"मला पण सुरुवातीला तसंच वाटलं. पण ती माझ्यासमोर उभी होती. अगदी माझ्यासारखी."
गणपत काही क्षण शांत राहिला.
"मग तू मला सांगितलं का नाहीस?"
कमल म्हणाली,
"मला स्वतःलाच खात्री नव्हती. तुम्ही विश्वास ठेवला नसता."
गणपतने विषय तिथेच थांबवला. पण त्या रात्री त्याला झोप लागली नाही.
दोन दिवस सगळं शांत होतं.
गणपतने ठरवलं की या गोष्टीकडे लक्ष द्यायचं नाही.
पण तिसऱ्या दिवशी रात्री पुन्हा एक घटना घडली.
जेवण झाल्यानंतर मुलं अभ्यास करत होती. गणपत बाहेर अंगणात बसला होता. कमल स्वयंपाकघरात भांडी आवरत होती.
घरात नेहमीसारखं वातावरण होतं.
अचानक पूजाचा आवाज आला.
"आई!"
कमलने उत्तर दिलं.
"काय गं?"
"आई, तू कुठे आहेस?"
"स्वयंपाकघरात आहे."
काही क्षण शांतता पसरली.
मग पूजाचा आवाज पुन्हा आला.
"मग माझ्या खोलीत कोण आहे?"
कमलच्या हातातलं भांडं खाली पडलं.
आवाज ऐकताच गणपत अंगणातून धावत आत आला.
पूजा खोलीच्या दारात उभी होती. तिचा चेहरा पांढराफटक पडला होता. ती समोर पाहत होती, जणू काही तिच्या मागे अजूनही कोणीतरी उभं होतं.
"काय झालं?"
गणपतने विचारलं.
पूजाने त्याचा हात पकडला.
"बाबा, आई माझ्या खोलीत होती. तिने मला पाणी आणायला सांगितलं. मी बाहेर आले तर आई इथे होती."
गणपतने कमलकडे पाहिलं.
कमल स्वयंपाकघरातून बाहेर आली होती.
"काय बोलतेस गं?"
तिने पूजाला जवळ घेतलं.
गणपतने तिच्या खोलीत पाहिलं.
खोली रिकामी होती.
पण पलंगावर ठेवलेली तिची शाळेची बॅग जमिनीवर पडली होती. उशीजवळ पाण्याचा ग्लास ठेवलेला होता.
गणपतने ग्लास उचलून पाहिला.
"हा ग्लास कोणी आणला?"
पूजा म्हणाली,
"आईनेच तर आणला होता."
कमलने लगेच तिला जवळ घेतलं.
"तू नेमकं काय पाहिलंस?"
पूजा म्हणाली,
"आई माझ्या पलंगाजवळ उभी होती. तिने मला पाणी दिलं. मग मी बाहेर आले आणि तुम्हाला विचारलं."
गणपतने कमलकडे पाहिलं.
कमलच्या चेहऱ्यावर भीती स्पष्ट दिसत होती.
तिने पूजाला छातीशी धरलं आणि तिच्या डोक्यावरून हात फिरवला.
त्या रात्री मुलांना दोघांनीही आपल्याजवळ झोपवलं.
पण गणपत आणि कमलच्या डोळ्यांत झोप नव्हती.
दुसऱ्या दिवशी कमल शेजारच्या लताबाईंकडे गेली.
तिने त्यांना सगळं सांगितलं.
लताबाई बराच वेळ शांत राहिल्या. मग म्हणाल्या,
"कमल, एक गोष्ट सांगू का? तुझ्या घरात आधीपासून काहीतरी आहे."
"काय?"
"तुझ्या सासूबाई गेल्या तेव्हा मी तिथे आले होते. त्यावेळी घरातल्या मागच्या खोलीत कुणीतरी बाई बसल्यासारखी मला दिसली होती. मला वाटलं तुमच्या घरातलीच कुणीतरी असेल."
"मग तुम्ही सांगितलं का नाही?"
"मला वाटलं माझाच गैरसमज असेल."
कमलला आता जुन्या गोष्टी आठवू लागल्या.
तिच्या सासूबाईंच्या मृत्यूनंतर एकदा गावातल्या एका म्हाताऱ्या बाईने तिला सांगितलं होतं की घरात रात्री कुणीतरी चालत असल्याचा आवाज येतो.
पण तिने तेव्हा लक्ष दिलं नव्हतं.
लताबाईंनी आणखी एक गोष्ट सांगितली.
"तुझ्या सासूबाई जिवंत होत्या तेव्हाही त्या मागच्या खोलीत कुणाशी तरी बोलत असल्यासारख्या दिसायच्या. आम्हाला वाटायचं स्वतःशीच बोलत असतील."
कमलच्या मनात आता अनेक प्रश्न निर्माण झाले होते.
गणपतने ठरवलं की घरात नेमकं काय आहे ते शोधायचं.
दुपारी त्याने मागच्या खोलीचं दार उघडलं.
दाराची कडी ओढताच ती किरकिरली.
दार उघडताच जुन्या वस्तूंचा आणि धुळीचा वास आला. आत एक लाकडी पेटी, जुनं कपाट आणि काही भांडी होती.
खोलीत अनेक वर्षांपासून कोणी गेलं नसल्यामुळे जमिनीवर धुळीचा थर साचला होता.
त्याने कपाट उघडलं. त्यात आईच्या जुन्या साड्या व्यवस्थित घड्या घालून ठेवल्या होत्या.
त्याने पेटी उघडली.
त्यात जुन्या फोटोंचा गठ्ठा होता.
एकेक फोटो बाजूला करताना त्याला एका फोटोमध्ये त्याची आई हिरव्या रंगाची साडी नेसून उभी असलेली दिसली.
तो फोटो पाहून गणपत काही क्षण स्तब्ध झाला.
पहिल्या दिवशी स्वयंपाकघरात त्याला दिसलेली स्त्री नेमकी त्याच्या आईसारखी दिसत होती.
त्याने फोटो कमलला दाखवला.
कमलने फोटो पाहिला आणि तिच्या हातातून तो खाली पडला.
"ही तर आईंची साडी आहे."
गणपतने विचारलं,
"काय म्हणतेस?"
"ही साडी आई नेसायच्या. त्यांच्या कपाटात अशीच होती."
गणपत पुन्हा पेटीकडे वळला.
कपाटाच्या खालच्या कप्प्यात एक जुनी वही दिसली. ती त्याच्या वडिलांची होती.
त्याने ती उघडली.
पहिल्या काही पानांवर शेतीचे हिशेब, पैशांचे व्यवहार आणि काही नोंदी होत्या. मध्येच एका पानावर वडिलांच्या हस्ताक्षरात काही ओळी लिहिलेल्या होत्या.
'घरात ती पुन्हा दिसू लागली आहे. आता ती फक्त रात्री दिसत नाही. दिवसा सुद्धा घरात वावरते. सर्वांत विचित्र म्हणजे तिचा चेहरा आता आपल्या घरातल्या माणसासारखा दिसतो.'
गणपतने ते वाचलं.
त्याच्या अंगावर काटा आला.
त्याने कमलकडे पाहिलं.
"हे वाच."
कमलने वही हातात घेतली. तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलत गेले.
पण त्या वहीत पुढे काहीच लिहिलेलं नव्हतं.
त्या खोलीत दोघं काही वेळ शांत उभे राहिले. बाहेर दुपारचं ऊन होतं, तरी त्या बंद खोलीत एक विचित्र थंडावा जाणवत होता.
त्या रात्री गणपतने ठरवलं की तो झोपणार नाही.
कमल आणि मुलं झोपल्यानंतर तो हॉलमध्ये बसला.
घरात शांतता होती. बाहेर कुत्र्यांचं भुंकणं आणि अधूनमधून पानांची सळसळ ऐकू येत होती.
गणपतची नजर वारंवार स्वयंपाकघराच्या दिशेने जात होती.
रात्री बराच वेळ काहीच घडलं नाही.
साधारण मध्यरात्रीच्या सुमारास स्वयंपाकघरातून पाण्याचा आवाज आला.
जणू कुणीतरी नळ सुरू केला होता.
गणपत ताठ बसला.
त्याने काही क्षण कान देऊन ऐकलं.
पाण्याचा आवाज सुरूच होता.
तो हळूहळू उठला. त्याचे पाय जमिनीवर पडत होते, पण घरातल्या शांततेमुळे प्रत्येक पावलाचा आवाज त्यालाच मोठा वाटत होता.
त्याने स्वयंपाकघराकडे पाहिलं.
आत एक स्त्री उभी होती.
तिच्या अंगावर निळ्या रंगाची साडी होती. ती ओट्याजवळ उभी राहून भांड्यात पाणी भरत होती.
गणपतला वाटलं कमल असेल.
"कमल, अजून झोपली नाहीस?"
ती काही बोलली नाही.
तो दाराजवळ गेला.
"अगं, काय करतेस?"
ती स्त्री पाणी भरतच राहिली.
गणपतच्या मनात आता शंकेची पाल चुकचुकू लागली.
त्याने पुन्हा विचारलं,
"कमल?"
तेवढ्यात तिने हळूहळू मान वळवली.
गणपतचा श्वास अडकला.
तो चेहरा त्याच्या आईचा होता.
काही क्षण त्याला स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वासच बसला नाही.
त्याच्या आईच्या चेहऱ्यावर एक विचित्र हसू होतं. ओठांवर हलकीशी स्मितरेषा होती, पण डोळे मात्र निश्चल होते.
गणपत मागे सरकला.
ती स्त्री त्याच्याकडे पाहत म्हणाली,
"गणू, एवढ्या रात्री कुठे फिरतोस?"
हा आवाज त्याच्या आईचाच होता.
गणपतला त्याच्या बालपणीची आठवण झाली. आई त्याला लहानपणी याच नावाने हाक मारायची.
त्याच्या घशाला कोरड पडली.
तो काही बोलण्याआधीच ती स्त्री पुन्हा म्हणाली,
"तुझी बायको झोपली आहे. तू जा झोपायला."
आणि तिने नळ बंद केला.
पाण्याचा आवाज थांबला.
स्वयंपाकघरात पुन्हा शांतता पसरली.
गणपत तिथून पळत बाहेर आला.
तो थेट कमलच्या खोलीत गेला.
कमल आणि मुलं गाढ झोपलेली होती.
त्याने कमलला जोरात हलवलं.
"कमल, उठ! स्वयंपाकघरात कोण आहे?"
कमलने झोपेतच विचारलं,
"काय झालं?"
"तिथे आई उभी होती!"
कमलचा चेहरा पांढरा पडला.
तिने त्याचा हात घट्ट पकडला.
"तुम्ही तिच्याशी बोललात का?"
"हो."
कमल काही क्षण त्याच्याकडे पाहत राहिली.
मग म्हणाली,
"तुम्ही तिच्याशी बोलायला नको होतं."
"का?"
कमलने उत्तर दिलं नाही.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी गणपतने घर सोडण्याचा निर्णय घेतला.
त्याने मुलांना आणि कमलला घेऊन बहिणीच्या घरी जाण्याचं ठरवलं.
पण घरातून निघण्यापूर्वी त्याला वडिलांची वही पुन्हा पाहायची होती.
त्याने ती उघडली.
आधीच्या पानांवर काही लिहिलेलं नव्हतं. पण शेवटच्या पानावर काही ओळी दिसल्या.
'माझ्या बायकोच्या मृत्यूनंतर घरात तिच्यासारखी दिसणारी एक बाई फिरत होती. सुरुवातीला मला वाटलं माझा भास असेल. पण आता ती कमलसारखी दिसते. घरातले सगळे तिला कमल समजतात. मी गणपतालाही सांगितलं नाही. कारण मला भीती वाटते की एक दिवस ती आपल्यापैकी कुणाची जागा घेईल.'
गणपतच्या हातातून वही खाली पडली.
त्याने कमलकडे पाहिलं.
"तुला हे माहीत होतं?"
कमलने मान हलवली.
"तुमच्या आई गेल्यानंतर काही दिवसांनी मला ती दिसली होती. पण मला वाटलं माझा भास असेल."
"मग तू मला का सांगितलं नाहीस?"
कमलच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
"कारण एकदा रात्री मी झोपेतून उठले तेव्हा तुम्ही माझ्या शेजारी नव्हता. मी बाहेर आले. तुम्ही स्वयंपाकघरात उभे होतात. तुमच्यासमोर ती उभी होती."
"मग?"
"तुम्ही तिला आई म्हणत होतात. आणि ती तुम्हाला सांगत होती की कमलला घराबाहेर पाठव."
गणपत काही बोलू शकला नाही.
त्याला त्या रात्रीचा प्रसंग आठवला. आईच्या आवाजात त्याला झोपायला सांगणारी ती स्त्री आणि वडिलांच्या वहीत लिहिलेल्या ओळी.
त्याने लगेच मुलांना तयार केलं.
सगळे घराबाहेर पडले.
काही दिवसांनी गणपतने ठरवलं की आता जुन्या घरात परत जायचं नाही. त्याने गावातच दुसरं छोटंसं घर भाड्याने घेतलं.
जुन्या घरातलं आवश्यक सामान आणण्यासाठी तो एकदा गेला. कमल त्याच्यासोबत होती.
घर उघडल्यावर आत नेहमीसारखाच धुळीचा वास येत होता.
कित्येक दिवस घर बंद असल्यामुळे आत एक विचित्र शांतता होती.
कमल कपडे आणि काही भांडी गोळा करत होती. गणपत बाहेरच्या खोलीत सामान बांधत होता.
तेवढ्यात मागच्या खोलीतून आवाज आला.
"कमल..."
कमलचे हात थांबले.
तिला तो आवाज ओळखीचा वाटला.
ती काही क्षण तशीच उभी राहिली.
पुन्हा आवाज आला.
"अगं कमल, इकडे ये जरा."
तो तिच्या सासूबाईंचा आवाज होता.
कमलच्या हातातलं भांडं थरथरू लागलं.
तिने गणपतला हाक मारली.
"अहो!"
गणपत धावत आला.
"काय झालं?"
कमलने मागच्या खोलीच्या दिशेने बोट दाखवलं.
दोघेही त्या दारासमोर उभे राहिले.
आत अंधार होता.
"कोण आहे?"
गणपतने आवाज दिला.
काहीच उत्तर आलं नाही.
त्याने दरवाजा ढकलून उघडला.
आत कोणीच नव्हतं.
पण जमिनीवर एक जुनी हिरवी साडी पडली होती.
ती साडी जणू नुकतीच कोणीतरी तिथे ठेवली होती. तिच्या घड्या अजूनही व्यवस्थित होत्या.
कमलने ती ओळखली. ती तिच्या सासूबाईंची आवडती साडी होती.
गणपतने ती उचलली नाही.
दोघेही एकमेकांकडे पाहत काही क्षण तिथेच उभे राहिले.
मग घरातून बाहेर पडले आणि दाराला कुलूप लावलं.
त्या दिवसानंतर ते पुन्हा त्या घरात गेले नाहीत.
गणपतने गावातच दुसरं छोटंसं घर भाड्याने घेतलं.
घर साधं होतं. दोन खोल्या, स्वयंपाकघर आणि छोटंसं अंगण. मुलांची शाळाही जवळ होती.
सुरुवातीचे काही दिवस सगळं व्यवस्थित चाललं.
कमलला हळूहळू धीर आला. मुलंसुद्धा जुन्या घराबद्दल बोलणं विसरू लागली.
गणपतनेही त्या गोष्टी मनातून काढून टाकण्याचा प्रयत्न केला.
एके दिवशी कमल बाजारात गेली होती. गणपत शेतावर होता. मुलं शाळेत होती.
संध्याकाळी कमल घरी आली तेव्हा स्वयंपाकघरात ओट्यावर एक जुनी स्टीलची वाटी ठेवलेली होती.
तिने ती उचलून पाहिली.
ती त्यांच्या जुन्या घरातली वाटी होती.
घर सोडताना त्यांनी ती तिथेच ठेवली होती.
कमलला आश्चर्य वाटलं.
तिने वाटी हातात धरून काही क्षण निरखून पाहिली. तिला खात्री होती की ही वाटी त्यांनी जुन्या घरातून आणलेली नव्हती.
तिने ती बाजूला ठेवली आणि गणपतची वाट पाहू लागली.
संध्याकाळी गणपत घरी आल्यावर तिने त्याला वाटी दाखवली.
"ही वाटी कुठून आली?"
गणपतने ती हातात घेतली.
वाटीच्या खाली त्याच्या आईचं नाव कोरलेलं होतं.
त्याने कमलकडे पाहिलं.
"ही तर आपण तिथेच ठेवली होती."
कमलने मान हलवली.
दोघांनी एकमेकांकडे पाहिलं.
गणपतने वाटी बाहेर फेकून देण्याचं ठरवलं. पण कमलने त्याला थांबवलं.
"राहू द्या. उगाच कशाला?"
त्याने ती वाटी एका कपाटात ठेवली.
त्या रात्री दोघांनाही झोप लागली नाही.
![]() |
| गणपतने घर बदललं, गाव बदललं... पण ती त्याचा पाठलाग सोडायला तयार नव्हती. |
काही दिवसांनी एका रात्री कमलची झोप अचानकच उघडली.
गणपत तिच्या शेजारी झोपला होता.
घरात शांतता होती.
तिला तहान लागली होती. ती उठून स्वयंपाकघरात गेली.
तिने पाण्याचा ग्लास भरला आणि मागे वळली.
तेवढ्यात तिला स्वयंपाकघराच्या दारात एक स्त्री उभी दिसली.
हिरवी साडी.
डोक्यावर पदर.
चेहरा तिच्या सासूबाईंसारखा.
कमलच्या हातातून ग्लास खाली पडला.
काचेचा आवाज ऐकून गणपत जागा झाला.
तो धावत स्वयंपाकघरात आला.
"काय झालं?"
कमलने थरथरत्या हाताने दाराकडे बोट दाखवलं.
"ती... ती इथे होती."
गणपतने संपूर्ण घर तपासलं.
पहिली खोली रिकामी होती. मुलं झोपली होती. मागच्या खोलीतही कोणी नव्हतं.
त्याने पुन्हा स्वयंपाकघरात येऊन पाहिलं.
कुठेही कोणी नव्हतं.
पण स्वयंपाकघरातल्या ओट्यावर ती जुनी स्टीलची वाटी ठेवलेली होती.
आणि वाटीत ताजं पाणी भरलेलं होतं.
गणपत काही क्षण त्या वाटीकडे पाहत राहिला.
त्याने ती वाटी उचलली आणि बाहेर नेऊन फेकून दिली.
दोघेही रात्रभर जागे राहिले.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी गणपत शेतावर जाण्यासाठी तयार होत होता. कमल स्वयंपाकघरात चहा बनवत होती.
तेवढ्यात दरवाज्यावर कोणीतरी टकटक केलं.
गणपतने दरवाजा उघडला.
समोर शेजारच्या घरात राहणारा एक ओळखीचा माणूस उभा होता.
तो म्हणाला,
"गणपत, काल संध्याकाळी तुझ्या जुन्या घराजवळून जात होतो. अंगणात तुझी बायको उभी होती. मला पाहून तिने हातसुद्धा केला."
गणपतने त्याच्याकडे पाहिलं.
"काय बोलतोस? माझी बायको तर इथेच आहे."
तो माणूस म्हणाला,
"मला माहीत आहे. पण मी स्वतः पाहिलं. ती अंगणात उभी होती. आणि गंमत म्हणजे तिच्या शेजारी तू सुद्धा उभा होतास."
गणपतच्या हातातला दरवाजा थरथरू लागला.
त्याने काहीच उत्तर दिलं नाही.
तो माणूस निघून गेल्यावर गणपतने कमलला सगळं सांगितलं.
कमल बराच वेळ शांत बसली.
मग तिने एक प्रश्न विचारला.
"गणपत, आपण ते घर सोडलं तेव्हा मागचं दार बंद केलं होतं ना?"
मी
"हो. का?"
कमलने त्याच्याकडे पाहिलं.
"मग काल रात्री आपल्या नवीन घरात स्वयंपाकघरातून माझ्या सासूबाईंचा आवाज का येत होता?"
गणपत काही बोलू शकला नाही.
दोघेही शांत बसले.
काही क्षणांनी स्वयंपाकघरातून भांडं हलवल्याचा आवाज आला.
खण... खण...
गणपतने हळूच मान वळवली.
आत कुणीतरी गॅसजवळ उभं होतं.
हिरवी साडी नेसलेली एक स्त्री.
तिने पाठमोरी उभं राहून भांड्यात काहीतरी ढवळायला सुरुवात केली होती.
गणपतच्या छातीत धडधड सुरू झाली.
त्याने कमलकडे पाहिलं.
कमलने त्याचा हात घट्ट पकडला.
दोघेही जागेवरून हलले नाहीत.
त्या स्त्रीच्या हातातला चमचा भांड्याच्या कडेला आपटत होता.
टक... टक... टक...
घरातल्या शांततेत तो आवाज अधिकच भयानक वाटत होता.
काही क्षणांनी त्या स्त्रीची चमचा फिरवण्याची हालचाल थांबली.
ती हळूहळू मान वळवू लागली.
गणपतने कमलचा हात आणखी घट्ट पकडला.
आणि मग त्या स्त्रीचा आवाज आला.
"गणू... जेवायला ये रे. किती वेळ लावतोस?"
तो आवाज ऐकून गणपतच्या डोळ्यांत पाणी आलं.
कारण तो त्याच्या आईचा आवाज होता.
त्याच्या बालपणी रोज ऐकलेला आवाज.
पण आज त्या आवाजात माया वाटत नव्हती.
आज त्या आवाजाने त्याच्या अंगावर काटा आणला होता.
आणि आता त्याला एक गोष्ट समजली होती.
त्यांनी घर बदललं होतं.
पण घरात राहणारं माणूस त्यांच्यासोबतच आलं होतं.










.webp)
.webp)
.webp)